Νέο πλαίσιο για τις εργασιακές σχέσεις στις ψηφιακές πλατφόρμες επεξεργάζεται το υπουργείο Εργασίας, με στόχο να αποσαφηνιστεί πότε οι διανομείς που εργάζονται με «μπλοκάκι» πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μισθωτοί. στο επίκεντρο βρίσκονται οι αποδοχές, η ασφάλιση, τα εργασιακά δικαιώματα και ο έλεγχος των αλγορίθμων.
Αλλαγές στο καθεστώς απασχόλησης των εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες διανομής αναμένονται το επόμενο διάστημα, καθώς προχωρά η προετοιμασία του νέου νομοθετικού πλαισίου που θα καθορίζει τους όρους εργασίας στον κλάδο του delivery.
Το ζήτημα αφορά χιλιάδες εργαζομένους που συνεργάζονται με πλατφόρμες, και οι οποίοι σε αρκετές περιπτώσεις παρέχουν τις υπηρεσίες τους ως αυτοαπασχολούμενοι, εκδίδοντας δελτίο παροχής υπηρεσιών.
Η βασική επιδίωξη είναι να αποσαφηνιστεί η πραγματική φύση της εργασιακής σχέσης, ώστε να μην καθορίζεται αποκλειστικά από τον χαρακτηρισμό που αναγράφεται στη σύμβαση, αλλά και από τις συνθήκες υπό τις οποίες παρέχεται η εργασία.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εξετάζονται αφορά τη δυνατότητα αναγνώρισης μιας συνεργασίας ως εξαρτημένης εργασίας, όταν τα πραγματικά δεδομένα δείχνουν ότι η πλατφόρμα ασκεί ουσιαστικό έλεγχο στον εργαζόμενο.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η απασχόληση μπορεί να συνδέεται με συγκεκριμένους όρους αμοιβής, ασφαλιστική κάλυψη και κατοχυρωμένα εργασιακά δικαιώματα.
Η μισθωτή σχέση εργασίας προβλέπει, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, δικαιώματα όπως οι άδειες, τα επιδόματα εορτών και η προστασία που συνδέεται με την εξαρτημένη εργασία.
Ωστόσο, η αλλαγή δεν σημαίνει ότι όλοι οι διανομείς που εργάζονται με μπλοκάκι θα μετατραπούν αυτομάτως σε μισθωτούς. Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίζουν τα κριτήρια που θα προβλέπει το τελικό πλαίσιο και τα πραγματικά χαρακτηριστικά κάθε συνεργασίας.
Η πιθανή αναγνώριση μιας συνεργασίας ως μισθωτής εργασίας μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αμείβεται και ασφαλίζεται ένας διανομέας.
Η μετάβαση σε καθεστώς μισθωτού συνεπάγεται εφαρμογή των αντίστοιχων κανόνων για τις αποδοχές, τις ασφαλιστικές εισφορές, τις άδειες και τα επιδόματα, ανάλογα με τη σύμβαση και τις ισχύουσες διατάξεις.
Από την άλλη πλευρά, η αυτοαπασχόληση συνδέεται με διαφορετικό τρόπο υπολογισμού των εισφορών και της αμοιβής, καθώς και με διαφορετικές υποχρεώσεις για τον εργαζόμενο.
Για τους διανομείς, το κρίσιμο ζήτημα είναι να υπάρχει σαφής εικόνα για το πραγματικό εισόδημα, τον χρόνο εργασίας, τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις και τα έξοδα που απαιτούνται για την εκτέλεση των παραγγελιών.
Παράλληλα με το καθεστώς απασχόλησης, σημαντικό μέρος των αλλαγών αφορά τη λειτουργία των αυτοματοποιημένων συστημάτων που χρησιμοποιούν οι ψηφιακές πλατφόρμες.
Οι αλγόριθμοι μπορούν να επηρεάζουν την ανάθεση παραγγελιών, την αξιολόγηση της απόδοσης και άλλες πλευρές της καθημερινής εργασίας.για τον λόγο αυτό, το νέο πλαίσιο αναμένεται να δώσει έμφαση στη διαφάνεια, στην ενημέρωση των εργαζομένων και στην ανθρώπινη εποπτεία σημαντικών αποφάσεων.
Στόχος είναι οι εργαζόμενοι να έχουν ουσιαστική ενημέρωση για τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις που επηρεάζουν τις συνθήκες απασχόλησής τους και να μπορούν να ζητούν επανεξέταση αποφάσεων που τους αφορούν, σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες.
Η προθεσμία του Δεκεμβρίου και οι επόμενες κινήσεις
Η Ελλάδα καλείται να ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831 για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι τελικές ρυθμίσεις, οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους και οι διαδικασίες μέσω των οποίων θα εξετάζεται το πραγματικό καθεστώς απασχόλησης των διανομέων.
Η τελική μορφή της νομοθεσίας θα καθορίσει το εύρος των αλλαγών για τις πλατφόρμες και τους εργαζομένους τους.
Το μεγάλο στοίχημα είναι να διαμορφωθούν σαφείς κανόνες που θα προστατεύουν τα εργασιακά δικαιώματα, χωρίς να αφήνουν ασάφειες ως προς τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων και το καθεστώς απασχόλησης όσων εργάζονται μέσω ψηφιακών εφαρμογών.